Ödüllü Soru

Prof. Dr. Atilla Yücel

Herhangi bir “odada yatağın yerini değiştirdiğinizde oda değiştirdiğiniz söylenebilir mi? Eğer değilse değişen nedir?”

Georges Perec, Especes d’espaces, 1974

99 projenin katıldığı yarışmanın kolokyum ve ödül töreni 4 Haziran'da İstanbul Kültür Üniversitesi Ataköy Kampüsü Önder Öztunalı salonunda jüri üyesi Prof. Dr. Atilla Yücel'in katılımıyla yapıldı. Kolokyum sonrası sergi açılışı ve kokteyl yapıldı. Katılan tüm projelerin bulunduğu sergi 18 Haziran'a kadar gezilebilir.
 
Birincilik Ödülü
Ahmet Baki Kocaballı (95913)

İkincilik Ödülü
Deniz Okten, Merve Bedir, Zeynep Oğuz (26178)

Üçüncülük Ödülü
Hande Yalınateş (12345) ve Fatma İpek Ek (12369) arasında paylaşılmıştır.

Başarı Ödülleri (herhangi bir sıralama yoktur)
Emre Emekciler (02468) metni okumak için
H. Işıl Uysal (15597 ve 17196)
Nergiz Yiğit (17041)
Gamze Yalçın (33306)
Nebahat Dokuzoğlu ve İsmail Ulusoy (97031)

İKÜ Mimarlık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mehmet Küçükdoğu birincilik ödülünü törene katılamayan Kocaballı adına Burcu Atalay'a verirken.

Genel Değerlendirme (Atilla Yücel)
Georges Pérec’in mekana ilişkin varoluşsal ve fenomenolojik sorgulamalarının özlü bir ifadesi olan Soru’yu Ödül’e taşıyan yorumlar, gerek düşünsel içerikleri ve çağrışımları, gerekse anlatım açısından sevindirici bir çeşitlilik ve zaman zaman yetkinleşen bir düzey gösteriyor. Salt sözel olandan salt resimsele kadar çeşitlenen ifade, düzyazı, şiir, matris, algoritma, çizim, kolaj, resimli roman ifadelerini, alegorik ve metaforik imgelerle yüklü poster sunumlarını kapsıyor. Bunların kimisi, sorunun çevresinde dolaşır veya soruya soruyla, kaçamak yanıtlar verirken, kimisi salt oda ve yatağın sınırları içinde kalıyor; kimisiyse daha ötesini, bireyi, iç dünyaları, zamanı, belleği, mekanın boyutlarını, giderek başka ve daha büyük ölçekleri, kenti kavramaya çalışan bakışları yansıtıyor. Algı değişimi ve bireysel idrak farklılaşmaları, kullanıma, ışığa, sese, başka mekan bileşenlerine bağlı temalar, yatağın anlam çağrışımları, belleğin rolü, yanıtlarda en sık rastlanan ortak paydalar. Bunun yanı sıra, değişimin öznesi kimi yanıtta oda (mekan), kimisinde yatak (kullanım ve anlam nesnesi) iken, birçok yanıt değişenin birey (kullanıcı / algılayıcı) olduğunu vurguluyor. Yatağı tavana asan, insanın ve farenin mekan farklılıklarını sorgulayan, Kafka’cı çağrışımlar yaratan, ya da mekan ile kullanım değerini, bir başka Pérec metnine örtük bir atıfla – gündeme getiren yanıtlar da var. Aşağıda, sadece Ödül Listesinde yer alan katılımcıların önerileriyle ilgili kısa bir değerlendirme yer almaktadır.

Birinci Ödül : (95913) Yorum için hiçbir sözel açıklamaya yer vermeyen, yatağın yerini değiştirmeyi imkansız kılacak kadar dar ve karanlık bir odada, yatağı ayrıtlarıyla anımsatan formun, içinde derinlikleri, perspektifleri, bulunmuş objeleri barındıran sonu bilinmeyen bir boşluk olarak sunulması, yatağın böylece mekan içinde mekan, bir zaman, bellek ve çağrışımlar yumağına, bir hurdalığa dönüşmesi, değişimin bir içsel-bireysel olgu olarak yorumu. İnce, duyarlı, tedirginlik yüklü ve çok düzeyli bir grafikle ifade edilmiş zengin bir düşünce ürünü.

İkinci Ödül : (26178) Deleuze’cü bir kavramdan, "bir araya getirme" (assemblage) ‘dan yola çıkan sorgulama, bir "deney" le gerçekleştirilir. Saydam kap, içindeki taş, içine konan su ve damlatılan mürekkep, Pérec’in sorusundaki bileşenleri, Oda’yı, Birey’i ve özelliklerini, Yatak’ı ve Yer Değiştirme olgusunu temsil eder. Akışkan unsurların, suyun (bireysel oluş) ve mürekkebin (değiştirme) ilişkileri, katı unsurların durumunu ve asamblaj’ın özelliklerini, etkili bir görsel sunum çerçevesinde sürekli değiştirir. Deneyin ve öğelerinin temsiliyeti tartışma götürebilir, ama buluş ve simülasyon zekice kurgulanmış, zengin bir düşünsel arka planla desteklenmiş ve çok şık bir sunumla ifade bulmuştur.

Üçüncü Ödül: (12345 ve 12369) Ödülü paylaşan iki yapıt, iki farklı ifadeyle, soruyu aynı yaklaşım çerçevesinde yanıtlıyorlar : "Metnin dışında hiçbir şey yoktur". Önerilerden birisinde, Derrida’ya ait bu sözü açık biçimde alıntılayan poster, bir yandan mekana (odaya) ve kullanım nesnesine (yatağa) ait olası anlamları çoğaltırken, öte yandan mekanın da bir metin olduğunu, onun anlamsal ve yapısal özelliklerinin farkını dile getirir, mekana ait grafik ifadeler buna eşlik eder. Diğer önerideyse, aynı düşünce çok daha yalın ve minimalist bir ifadeyle dile getirilir : satır kaymaları ve beyaz sayfa içindeki grafizmiyle farklılaşan aynı metin, her farklı dizilişinde neyin değişip, neyin değişmediğini sorar. İki yorumda da ortak olan lengüistik ve semiyolojik sorgulama, özellikle ikincisinde, ardarda sarılıp yeniden okunan manyetik bant kayıtlarını, silip yeniden yazılan parşömenleri anımsatır, öteye beriye çekilen yatak gibi. Kendisi de bir yazar olan Pérec’in sorusuna, yazı ve dil üzerinden, mekanın dilsel, sentaktik ve semantik boyutları üstünden zekice ve duyarlı iki (ya da aynı) yanıt.

Başarı Ödülleri (herhangi bir sıralama yoktur)
(02468) Edebi, zaman zaman şiirsel bir metin, görsel destek almadan, edebiyatçı Pérec’in sorusuna birey üstünden yanıtlar arıyor. Karlı ve karanlık gecenin mekansızlığı içinde sığınılacak tek Yer : Yatak. Bellek, çocukluğun yataklarından odalara, eşya altı mekan parçalarının ölçeğine, düş mekanlarına, gerçeklikle sanallık arası yerlere gidip geliyor. Mekanın, zamanın, yaşanmışlığın duyumsal boyutları, değişimin zamana ve kullanıma bağlı önemi ya da önemsizliği üzerine dikkatli ve içsel bir düşünme denemesi.

(15597) Didaktik ve akademik soyutlamalara girmeden, mekanın boyutları, öğeleri, kullanım, alışkanlık, anlam, çevre bileşenleri ses, ışık, nesneler dünyası, değişim ve bireysel algı üzerine sakin bir analiz : metin. Alışkanlıklar, alışkanlıkların yapı bozumu, tedirginlik… varolan ve yeniden oluşturulan izler. İzler (bellek – güzergah – hareket – mekan) üzerine minimalist bir ifadeyle sunulan zarif bir değinme : grafik anlatım.

(17041) Elemanları giderek çoğalan bir matris, bileşenleri Nesne (yatak), Boşluk, Işık, İlişkiler, Zaman, Kullanıcı (lar). Matrisi açıklayan grafik simgeler. Çoğalan ve farklılaşan değişimleri gösteren ilişki öbekleri… DNA zincirleri gibi uzanan mekan ve değişim (deneyim) galaksileri. Farklı yorumlara açık soyut bir modelleme denemesi.

(17196) Mekanı deneyimleme ile değişim, zaman, sahiplenme ve bellek üzerine, bellek, birikim, katmanlaşma üzerine, iz bırakma üzerine, küçük dokunuşlardan oluşan minimal, zarif ve soyut bir anlatım. Başarılı bir poster mesajı.

(33306) Başka yarışmacıların da ilgisini çeken bir sanat yapıtından, Van Gogh’un kendi odası ve yatağı görünümünden yola çıkan yarışmacı, tablodaki nesneleri : yatağı, masayı, sandalyeyi, çiçek vazosunu yapı bozuma uğratıyor. Van Gogh’un yerini alan kukla figürü, "claustrophobic" oda ortamı içinde yerleri sürekli değişen eşyalarla bir yabancılaşma ve ilişkisizlik durumunu sürdürüyor. Eğretileme ve sıkıntı tüm anlatıma egemen ve çok güçlü. Ancak bunun sorunun yanıtını arayıp aramadığı tartışılır. Sunumun ilk sayfası ve o sayfadaki yazılı ifadeyle diğer iki sayfanın dünyası birbirinden çok kopuk götürüyor ve grafik dilleri de birbirine uzak. Bu farklılaşmanın yarattığı tereddüt olmasa, daha üst ödül grubunda değerlendirilebilirdi.

(97031) Oda, yatak, diğer mobilyalar, kullanım değeri, günlük yaşamın basit gerçekleri üzerine samimi, bireysel, sade bir aktarım. Çizgi roman / karikatür grafizmi ve abartısız mizah duygusu, insan ve farenin dünyaları allegorisi, yapmacıksız ve alçakgönüllü ifade başarılı bulundu.



Finale kalanlar
10000, 10883, 13666, 26290, 28383, 36862

3. elemeye kalanlar
00027, 01326, 06063, 10030, 14707, 47224, 74422, 75350, 76231, 77777, 87878, 90812, 91836, 93896

2. elemeye kalanlar
00001, 00911, 01010, 12023, 13275, 20000, 23580, 38627, 51197, 52263, 72638, 73509

1. eleme
00000, 01010, 03068, 03275, 05045, 05050, 08091, 09047, 09275, 10118, 10543, 16622, 20106, 23321, 25052, 25668, 30128, 30250, 30402, 30409, 31010, 31416, 32716, 34315, 39483, 39663, 42424, 48534, 49730, 50057, 51317, 51405, 55037, 55555, 56789, 57165, 58654, 63793, 68127, 70609, 72416, 73688, 76555, 77011, 79513, 80868, 82911, 85213, 90018, 91913, 97183, 97781, 99054,
DGYCC ve Perec (şartname dışı rumuzlarına rağmen değerlendirilmeye alınmalarına karar verilmiştir)

Ödül alan projeler